MIOM MATERICE – bolest ženskog genitalnog područja, formira se i raste benigni tumor u miometrijumu (mišićnom sloju materice). Najčešće se javlja kod žena od 35 do 50 godina. Nije poznat uzrok nastanka mioma, ali se zna de je estrogenski zavistan, te da u menopauzi uglavnom prestaje da raste i počinje da se smanjuje. Ovaj benigni tumor (formacija) nalazi se unutar tela materice (u 95% slučajeva, a ređe na grliću materice – 5% slučajeva). Klasifikacija mioma materice prema lokaciji u odnosu na mišićni sloj miometrijuma: intermuskularni (unutar miometrijuma), subperitonealni (ispod sluznice spoljašnjeg sloja materice), submukozni (ispod unutrašnje sluznice), intraligamentni (između širokih ligamenata materice). Sve vrste mioma materice formiraju se iz dve vrste tkiva: mišića i vezivnog tkiva. Primarni sastav tumora određuje njegovu pripadnost tipu mioma. Ako kod njega dominiraju mišićna vlakna, to je miom. Ako prevladavaju vezivna vlakna, koja su pomešana s mišićnim vlaknima, onda su to fibroidi. A ako se tumor sastoji isključivo od vezivnog tkiva, tada se zove fibrom. Simptomi mioma materice zavise od vremena njihovog postojanja, starosti žene, veličine, položaja i brzine rasta. Veoma često se dijagnostikuju miomi koji ne prave nikakve smetnje i ne daju simptome. Postoje dve glavne metode lečenja mioma materice: 1. Konzervativno lečenje – uz pomoć lekova i neinvazivnih postupaka, 2. Operativno lečenje – putem hirurške intervencije.

MORULA (lat. morus = dud) – u embriologiji je to rani stadijum embriona koji se sastoji od ćelija zvanih blastomere koje se nalaze u čvrstoj loptici unutar strukture zona pellucida. Morula se razlikuje od blastocista po tome što sadrži 16 ćelija u sfernom obliku, masivnija je, i stara 3-4 dana od oplodnje, dok blastocista (4-5 dana posle oplodnje) ima šupljinu unutar zona pellucida, zajedno sa unutrašnjom ćelijskom masom. Ako je netaknuta i ostane implantirana, morula će se na kraju razviti u blastocistu. Morula nastaje nizom brazdanja, deobama ranog embriona, počevši od jednoćelijskog zigota. Kada se embrion podeli u 16 ćelija, počinje da liči na dud, otuda i ime morula.

PAPANIKOLAU TEST – PAPA test (engl. Papanicolaou stain) je jednostavna i bezbolna metoda ispitivanja ćelija u uzetom materijalu, sa prednje i zadnje usne i kanala grlića materice. Od uzetog uzorka se pravi citološki razmaz koji se fiksira na mikroskopskoj pločici i boji po metodi Papanikolau. Posle bojenja vrši se mikroskopska analiza morfoloških osobina ćelija u toku koje se mogu otkriti znaci zapaljenja grlića, uzročnici infekcije, dobroćudne i zloćudne ćelije i druge patohistološke promene. Papanikolau test je metoda dopunskog ispitivanja u okviru ginekološkog pregleda koja ima za cilj rano otkrivanje prekanceroznih i kanceroznih promena ćelija grlića materice, koje prethode karcinomu…Dijagnostičku metodu je 1953. osmislio, američki patolog grčkog porekla, Jorgos Papanikolau (Georgios Nicolas Papanicolaou). Klasifikacija za tumačenje rezultata: PAPA I – uredan nalaz; PAPA II – netipične zapaljenjske promene; PAPA III – displazija: blaga, srednje teška ili teška; PAPA IV – karcinom in situ; PAPA V – sumnja na invazivni karcinom.

SEPTUM MATERICE (uterus septatus) – predstavlja pregradu materice u unutrašnjosti. Dužina septuma (pregrade), koja se nalazi unutar materice, varira i može biti prisutna samo na dnu materice, jedva primetno do potpuno podeljene materice na dva dela. Često se sa podeljenom matericom nalazi i pregrada unutar vagine. Nije u potpunosti jasno zašto dolazi do anomalije septalnog uterusa, ali se pretpostavlja da postoji genetska predispozicija, jer veliki broj gena učestvuje u normalnom razvoju navedenih struktura. Statistički podaci pokazuju da se septalni uterus javlja kod 3% žena koje imaju problema sa reprodukcijom ili seksualnim odnosima. Veliki broj žena ni ne zna da ima pregrađeni uterus, zbog nedostatka simptoma i do dijagnoze se veoma često dolazi potpuno slučajno, prilikom carskog reza, ili nekih hirurških intervencija. Danas se dijagnostikuje ultrazvučno. Septirana materica je svaka materica sa normalnim spoljašnjim oblikom kod koje postoji uvlačenje zida u središnjoj liniji. Septum je svako uvlačenje zida materice u središnjoj liniji koje prelazi najmanje za 50% debljinu samog zida. Zahvaljujući upotrebi histeroskopa i operativnih instrumenata malog dijametra, danas ne postoji oštra podela na operativnu i dijagnostičku histeroskopiju, već je kao što je ranije navedeno moguće u istom aktu tretirati patološke promene, ukoliko postoje.

SPERMATOZOID – vrlo male muške polne ćelije, koje na prednjem delu (glavi) sadrže jezgro. Zadnji deo spermatozoida čini dugačak rep koji svojim vijuganjem omogućava kretanje spermatozoida. Spermatozoidi zajedno sa semenom tečnošću čine spermu. Stvaraju se u testisima, u procesu spermatogeneze, koja traje 74 dana. Iz testisa odlaze u epididimis ili pasemenik, kroz koji prolaze 11-12 dana i na tom putu dozrevaju. U građi spermatozoida se ogleda jasna usaglašenost između oblika i funkcije. Spermatozoid pliva u pravcu jajne ćelije, pa mu je i oblik tome prilagođen. Sastoji se iz: glave – grade je jedro i akrozom; vrata – u kome su smeštene dve centriole (jedna će obrazovati deobno vreteno prve deobe posle oplođenja, a drugi predstavlja bazalno telašce biča spermatozoida); središnjeg dela – u kome su smeštene mitohondrije (sadrže ATR koji je izvor energije za kretanje spermatozoida); biča (repa) kojim se spermatozoid kreće. U polnim odvodima žene, spermatozoidi preživljavaju 48 sati, najviše 3 dana. Spermatozoid sadrži haploidan broj hromozoma koji kod čoveka iznosi 23. U zavisnosti od toga koji polni hromozom imaju, X ili Y, spermatozoidi mogu biti: X spermatozoidi (popularno nazvani ženski) ili Y spermatozoidi (muški). Kod čoveka spermatozoidi su ti koji određuju pol deteta. Jajne ćelije uvek imaju X hromozom pa u zavisnosti od toga kojim spermatozoidom se oplode, obrazovaće se: XX kombinacija hromozoma, koja daje ženski pol ili XY kombinacija hromozoma za muški pol.

SPERMOKULTURA – laboratorijska analiza sperme pomoću koje se mogu detektovati mikroorganizmi koji izazivaju upale, a mogu se javiti u vidu infekcije mokraćnog sistema. Kod zdravih osoba mokraćni sistem je sterilan i ne sadrži mikroorganizme. Spermokultura se obično rutinski radi uz spermogram iz vrlo prostog razloga – zato što spermu čini preko 99% sekreta prostate i semenskih vezikula, a manje od 1% spermatozoidi. Pošto je prostata u velikom procentu slučajeva rezervoar bakterija u donjim partijama genitalnog trakta, spermokulturom često dobijemo dragocene podatke o inače skrivenoj infekciji donjeg urogenitalnog trakta koju nismo detektovali urinokulturom ili brisom uretre. Za spermokulturu pacijent, pre davanja uzorka sperme, treba da urinira.

Izvor: MAGAZIN ŠANSA ZA RODITELJSTVO 3